Edward Elgar (1857–1934)

The Music Makers

Edward Elgar werd geboren in Broadheath, een dorp gelegen in de buurt van Worcester (Engeland). Aanvankelijk werkte Elgar op een advocatenkantoor en beschouwde hij muziek als een hobby. In 1882 werd hij dirigent van een amateurorkest in Worcester en volgde in 1885 zijn vader op als kerkorganist. In 1889 trouwde hij met Caroline Alice Roberts, die in zijn muzikale gaven geloofde en hem tot grote steun is geweest. Zijn eerste werk van betekenis, de ouverture Froissart, schreef hij in 1890. Voor de kroning van Koning Edward VII, in 1902, schreef Elgar de Coronation Ode. Naar aanleiding daarvan werd hij in de adelstand verheven en was sindsdien Sir Edward Elgar.

The Music Makers, waaraan Elgar vanaf 1903 heeft gewerkt, baseerde hij op een gedicht van Arthur O’Shaughnessy (1844-1881). De eerste uitvoering vond plaats op 1 oktober 1912 op het Birmingham Festival. In de toelichting op het programma bij deze eerste uitvoering schreef de muziekcriticus en publicist Ernst Newman het volgende: “Het motief van het gedicht is het idee dat de dichters – ‘the music makers en dreamers’ – werkelijk de scheppers en bezielers zijn van de mens en zijn daden, en de ware makers van geschiedenis en de menselijke maatschappij.”

Elgars interpretatie van de ode is voornamelijk autobiografisch. Hij vond dat niet alleen díchters ‘music makers’ zijn, maar álle kunstenaars die zich verantwoordelijk voelen om de wereld te vernieuwen, precies zoals hij dat zelf voelde. Om deze sfeer weer te geven treft men in The Music Makers veel diepgang en soms droefheid aan. “Maar,” voegde Elgar eraan toe, “er zijn ook momenten van enthousiasme en uitbarstingen van vreugde. Dit zijn de buien waaraan de creatieve kunstenaar lijdt wanneer hij zijn muziek creëert.”

Elgar maakte in The Music Makers gebruik van ideeën uit eerdere composities zoals het Enigma-thema uit de Enigma Variations en fragmenten uit zijn oratorium The Dream of Gerontius. Hij rechtvaardigde het gebruik van bekende motieven omdat hij wilde laten horen hoe hij oude thema’s kon herscheppen. 
Elgar droeg The Music Makers op aan zijn vriend Nicholas Kilburn. Het werk kan beschouwd worden als een van de laatste grote werken van deze romantische kunstenaar.

Karl Jenkins (1944-)


The Armed Man: A Mass For Peace

Karl Jenkins werd op 17 februari 1944 geboren in Penclawdd, een klein plaatsje in het zuiden van Wales. Na zijn middelbareschooltijd studeerde hij muziek aan de Gowerton Grammar School in Cardiff en de Royal Academy of Music in Londen. In de jaren zestig kreeg Jenkins bekendheid als jazz- en rockmuzikant. Tussen 1972 en 1984 speelde hij onder andere mee in een progressieve rockband, The Soft Machine. Pas in 1995 breekt hij door als klassiek componist met het album Adiemus.

The Armed Man, met als ondertitel A Mass For Peace, componeerde Jenkins in opdracht van The Royal Armouries Museum in Leeds ter gelegenheid van de millenniumviering. De première vond plaats op 25 april 2000 in Londen in de Royal Albert Hall. Het stuk was oorspronkelijk opgedragen aan de slachtoffers van de Kosovo-oorlog, die gevoerd werd terwijl Jenkins aan zijn compositie werkte.

Net als eerder het War Requiem van Benjamin Britten is The Armed Man in essentie een anti-oorlogsstuk. Het bestaat uit dertien delen over oorlog, ten strijde trekken, pijn en wanhoop, en wordt afgesloten met een sprankelend lied over de vrede en een zeer ingetogen slotstuk. Net als Brittens werk is het opgebouwd rond het ordinarium van de christelijke mis, in combinatie met andere bronnen zoals het vijftiende-eeuwse volkslied L’homme armé in het eerste en laatste deel.

De teksten vallen in drie categorieën: heroïsche teksten over oorlog en geweld, smartelijke teksten over de gevolgen van het geweld en ten slotte teksten die hoop brengen en die erop wijzen dat duurzame vrede mogelijk is. Het geheel wordt samengebonden door de oproep tot gebed en de delen uit het ordinarium.
De tekst bevat delen uit de islamitische oproep tot gebed (adhaan), uit de Bijbel (Psalmen en Openbaring) en uit de hindoeïstische Mahabharata.
Daarnaast komen ook teksten voor uit de gewone misorde (Kyrie, Sanctus) en teksten van schrijvers als Rudyard Kipling en Alfred Lord Tennyson. Ook komt er een gedicht in voor van een Japanner die het bombardement op Hiroshima overleefde.

Als een Grote Verzoener verbindt Karl Jenkins allerlei religieuze, literaire en muzikale tradities en maakt zo van zijn muziek een verblijfplaats voor alle mensen van goede wil. Van al die elementen heeft hij een monumentale eenheid gemaakt in The Armed Man, A Mass For Peace.